Terapia EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) jest uznaną metodą terapeutyczną. Może być bardzo skutecznym narzędziem w przetwarzaniu skrajnie trudnych i granicznych emocji oraz doświadczeń. W tym tych, związanych z szeroko pojętym rodzicielstwem oraz macierzyństwem. Głównym celem terapii prowadzonej metodą EMDR jest pomoc osobom w przetwarzaniu traumy oraz negatywnych doświadczeń, co może przełożyć się na zmniejszenie objawów stresu, stanów lękowych, a w konsekwencji depresji.

Rodzice, którzy doświadczyli trudnych sytuacji – takich jak utrata bliskich, przemoc, starta okołoporodowa, choroba i śmierć mogą skorzystać z terapii EMDR, by lepiej zrozumieć swoje emocje, a następnie nauczyć się, jak sobie z nimi radzić. Ta metoda terapeutyczna pozwala na przetworzenie wspomnień w sposób, który zmniejsza ich negatywny wpływ na dalsze, codzienne – już inne życie.

Najczęściej nie zdajemy sobie sprawy z trudnych emocji, nie potrafimy ich przetworzyć, zrozumieć, zaakceptować, a w konsekwencji poradzić sobie z nimi. Emocje to cały wachlarz zachowań, odczuć i uczuć, które towarzyszą nam każdego dnia. Ich źródłem są przeżyte przez nas traumatyczne momenty i sytuacje, trudne relacje z własnymi rodzicami, zachowania wynikające z naszej osobowości. Najczęstsze objawy, które wskazują na nieradzenie sobie z trudnymi emocjami, które spotykamy u rodziców, a które możemy poddać terapii EMDR, możemy podzielić i ująć w takich obszarach:

WYBUCHOWOŚĆ I AGRESJA
Czasami, by nastąpił wybuch nie potrzeba wiele, wystarczy rozlane mleko, piasek w butach, czy rozsypana kasza w sklepie. I jest on. Krzyk, gniew, złość. Rodzice mogą reagować nadmierną i niczym nie spowodowaną irytacją, krzykiem, agresją werbalną lub niewerbalną na codzienne sytuacje rodzicielskie. Konsekwencją tego jest ciągły stres i niepokój – pojawiający się zarówno po stronie rodziców, jak i dziecka. Skutkiem może być zaburzenie więzi rodzicielskiej, a nawet jest zupełne zerwanie.

UNIKANIE I WYCOFANIE
Znacie to? Kiedy coś Was przytłacza – uciekacie, w pracę, sprzątanie, sport – nie rozmawiacie, zamykacie się w sobie, odcinacie od świata i swoich bliskich. Niektórzy rodzice próbując unikać lub odcinać się od trudnych emocji, izolują się od bliskich, przestają rozmawiać na tematy związane z emocjami, uczuciami, uciekają w pracę, uzależnienia lub inne zachowania kompulsywne. Buduje to poczucie niestabilności, niepewności i niepokoju. Dziecko nie ma jak i nie ma komu zaufać, w takich sytuacjach często nie może także nawiązać poprawnej więzi na linii dziecko – rodzic.

NADMIERNA KONTROLA            
Kiedy lubimy planować, radzić, kontrolować. Kiedy wszystko musi być absolutnie takie, jak my – rodzice, powiedzieliśmy. I kiedy sprzeciw wyprowadza z równowagi. By poradzić sobie ze stresem, lękiem, rodzice mogą próbować nadmiernie kontrolować swoje dzieci i otoczenie, chcąc mieć wpływ na wszystko. To zawsze prowadzi do braku zaufania, buduje poczucie niestabilności, a także wzmaga u dziecka poczucie beznadziejności, braku sprawczości, a w konsekwencji utraty wiary w to, iż jest dobrym.

DEPRESJA I APATIA
Trudne, nieprzepracowane emocje mogą prowadzić do stanów depresyjnych, braku motywacji, braku energii do codziennego funkcjonowania. W takim wypadku pomoc jest niezbędna, bo samodzielnie może być trudno, by podnieść się i iść dalej. By zmienić swoje zachowanie, nastawienie, by po prostu żyć – nie w sensie dosłownym, ale w sensie życia pełnią, radości życia i przeżywania. Trudne momenty, trudne wspomnienia mogą skutecznie odebrać radość i chęć życia.

UŻYWKI
By uciec od trudnych spraw, rodzice mogą sięgać po alkohol, narkotyki, leki – po to, by zagłuszyć problemy. Takie sytuacje również wymagają pomocy. I takie sytuacje, w momencie dzieci pozostających pod naszą opieką, są skrajnie niebezpieczne i nieodpowiedzialne. Stąd warto sobie uświadomić, iż wsparcie może być niezbędne. Dla dobra mojego, ale przede wszystkim moich bliskich, dzieci, rodziny, partnera.

Wszystkie powyższe sytuacje mogą skutkować poważnymi problemami w relacjach – które również są objawem nieradzenia sobie z własnymi emocjami, przez co rodzą konflikty, napięcia i trudności – w relacji z partnerem, dziećmi, innymi bliskimi, w pracy. Także zaniedbywania siebie i swoich potrzeb, takich jak sen, odżywianie, aktywność fizyczna – co w konsekwencji może powodować poważne problemy ze zdrowiem – to oznaka braku akceptacji dla pojawiających się emocji. Ważne jest, by rodzice byli świadomi lub zyskali świadomość tych objawów i szukali wsparcia, by pomóc sobie i całej swojej rodzinie, bo jak widzimy – objawy nieradzenia sobie z trudnymi emocjami przekładają się na całą rodzinę. Terapia EMDR może pomóc budować wewnętrzny spokój, w momencie kiedy zaakceptujemy trudne emocje i nie będziemy ich – często nieświadomie – używać.

Z czego powstają trudne emocje, czyli kiedy doświadczenia rodziców można poddać terapii EMDR. Ta forma terapeutyczna może być szczególnie pomocna w sytuacjach często ekstremalnie trudnych i granicznych:

Trauma związana z ciążą, porodem lub wczesnym macierzyństwem / ojcostwem, czyli w sytuacjach kiedy pojawiły się komplikacje medyczne, stres, lęk i poczucie braku kontroli, brak sprawczości. Także traumatyczne przeżycia porodowe oraz trudności z adaptacją do nowej roli – roli rodzica mogą budzić szereg trudnych emocji, z którymi możemy sobie nie radzić.

Na szczególne miejsce w terapii EMDR zasługuje strata i żałoba. Poronienie, śmierć narodzonego dziecka lub starszego dziecka, a także problemy z płodnością czy bezpłodność to sytuacje balansujące często na krawędzi, sytuacje po których dalsze życie może wydawać się bezcelowe. Momenty, które zasługują na specjalne traktowanie – na bliskość, zrozumienie i wsparcie. Ta sfera trudnych emocji powinna zostać przepracowana i zaakceptowana, by nie zagłuszać codzienności.

Często macierzyństwo / rodzicielstwo zmaga się z lękami i obawami – lękiem o zdrowie i bezpieczeństwo dziecka czy obawą przed popełnieniem błędów rodzicielskich. O ile takie sytuacje są w większości przypadków niegroźne, bo wynikają z miłości – przecież rodzic zawsze będzie bał się o swoje dziecko. Jednak przybieranie stanów obsesyjnych w tym zakresie może powodować trudne emocje, z którymi musimy sobie poradzić – raczej z pomocą i zewnętrznym wsparciem niż samemu.

Traumatyczne wydarzenia, które miały miejsce w życiu rodziców, jak przemoc domowa, nadużycia seksualne w dzieciństwie, doświadczenia katastrof, wojen, ciężkich wypadków to także obszary, w uleczeniu których skutecznie pomoże terapia EMDR. Do stanów traumatycznych należą także nasze własne relacje z rodzicami – przekazane nam wzorce zachowań, emocje wyniesione z domu, nierozwiązane konflikty – to wszystko, co nam przekazano: świadomie lub nieświadomie buduje ogromną bazę naszych trudnych zachowań, emocji, lęków, obaw.

Zachowania – generujące negatywne przekonania i myśli na swój temat – prowadzą do kolejnych nawarstwień emocji, z którymi sobie nie radzimy – stresem, problemami z adaptacją do roli rodzica, wyczerpaniem, przepracowaniem i wreszcie poczuciem utarty kontroli.

Terapia EMDR może pomóc rodzicom w przetworzeniu tych traumatycznych doświadczeń i związanych z nimi emocji, co może znacząco poprawić ich funkcjonowanie i relacje z dziećmi. Pracując metodą EMDR możemy zredukować objawy stresu pourazowego i lęku, co w rezultacie zmniejszy ilość i siłę natrętnych wspomnień, koszmarów czy nadmiernej czujności. Pomoże przy tym lepiej radzić sobie z silnymi emocjami związanymi z traumatycznymi wydarzeniami. Ucząc się efektywnego przetwarzania i wyrażania trudnych emocji możemy z kolei poprawić regulacje emocji i zwiększyć zdolność do empatycznego reagowania na potrzeby dzieci. Przekłada się to na wzmocnienie poczucia własnej wartości i kompetencji rodzicielskich – przezwyciężenie negatywnych przekonań na swój temat, jako rodzica oraz zwiększenie poczucia sprawstwa i kontroli nad własnym życiem. A to już krok do poprawy jakość relacji rodzinnych – zmniejszenia napięć i konfliktów w relacjach z dziećmi oraz partnerem, a także nawiązywanie bardziej uważnych i satysfakcjonujących więzi.

Pracując terapeutycznie w ten sposób zwiększamy też odporność na stres. Rodzice zaczynają lepiej radzić sobie z codziennymi wyzwaniami, jakie stawia przed nimi rodzicielstwo, mają więcej zasobów, by sprostać trudnym sytuacjom. Ostatecznie następuje ogólna poprawa dobrostanu psychicznego – zmniejszają się objawy depresji, lęku, wyczerpania, a wzrasta motywacja, energia i zadowolenie z życia. Terapia EMDR może zatem pomóc rodzicom w przetworzeniu trudnych przeżyć i wzmocnić ich w radzeniu sobie z wyzwaniami rodzicielstwa.

Terapia EMDR może przynieść korzyści nie tylko rodzicom doświadczającym traumy, ale także tym, którzy zmagają się z innymi trudnymi emocjami lub doświadczeniami związanymi z rodzicielstwem.

Choć EMDR jest szczególnie skuteczna w przetwarzaniu traumy i PTSD, jej zastosowanie może być znacznie szersze:

1. Rodzice z trudnymi doświadczeniami, ale bez diagnozy PTSD:
– Problemy z adaptacją do roli rodzica
– Stres i lęki związane z rodzicielstwem
– Negatywne przekonania na swój temat jako rodzica

2. Rodzice zmagający się z trudnymi emocjami:
– Chroniczne poczucie winy, wstydu lub bezradności
– Depresja, lęk lub nadmierne napięcie
– Trudności w regulowaniu emocji

3. Rodzice pragnący poprawić relacje z dziećmi:
– Problemy w komunikacji i budowaniu więzi
– Trudności w empatycznym reagowaniu na potrzeby dzieci
– Powtarzające się konflikty lub trudności wychowawcze

Terapia EMDR może pomóc tym rodzicom w przetworzeniu negatywnych doświadczeń, zmniejszeniu stresu i trudnych emocji, a także wzmocnić ich kompetencje rodzicielskie. Efektem może być lepsza jakość życia rodzinnego i satysfakcjonujące relacje z dziećmi.

Kluczowe jest, aby rodzice byli otwarci na tę formę terapii i pracowali z doświadczonym terapeutą, który dostosuje ją do ich indywidualnych potrzeb.